Herstel na een knip of scheur bij de bevalling

Wat kun je verwachten en wanneer kun je oefenen?

Beoordeeld door Eline Bijloo, verloskundige en pre-postnataal fitness expert.

Heb je tijdens je bevalling een knip gehad of ben je uitgescheurd? Dan kan je herstel anders verlopen dan na een vaginale bevalling zonder wond aan het perineum.

Misschien voel je je hechtingen nog bij het zitten. Ook kan het gebied beurs, strak of gevoelig aanvoelen. Of je vraagt je af wanneer je weer kunt beginnen met bekkenbodemoefeningen.

Een knip of scheur moet niet alleen aan de buitenkant genezen. Afhankelijk van de diepte kunnen ook onderliggende weefsels en spieren betrokken zijn.

Rustige oefeningen voor de eerste fase van je herstel na knip bevalling

In de eerste fase ligt de nadruk niet op hard trainen. Het gaat vooral om rustig ademen, ontspannen en opnieuw leren voelen hoe je core en bekkenbodem samenwerken.

Wanneer je wondherstel en klachten dit toelaten, kun je rustig beginnen met zachte bewegingen. Deze oefeningen komen ook terug in Postpartum Herstel+.

1. Adem rustig naar je zij en middenrif

In zijlig richt je je ademhaling bewust naar je ribben en middenrif. Zo oefen je een rustige, diepe ademhaling en leer je opnieuw voelen hoe je ademhaling en bekkenbodem met elkaar samenwerken.

2. Combineer een kleine bekkenbeweging met je ademhaling

Met rustige bekkenkantelingen oefen je de samenwerking tussen je ademhaling, buik, bekken en bekkenbodem.

Belangrijk: hoe en wanneer je begint hangt af van hoe je bevalling is verlopen, hoe je wond herstelt en welke klachten je hebt.

Wat is het verschil tussen een knip en een scheur?

Bij een bevalling met een knip, ook wel episiotomie genoemd, wordt tijdens de bevalling een incisie gemaakt in het perineum: het gebied tussen de vagina en anus.

Een scheur of ruptuur ontstaat spontaan tijdens de vaginale bevalling.

Bij een eerstegraads ruptuur zijn vooral oppervlakkige weefsels betrokken. Bij een tweedegraads ruptuur zijn ook dieper gelegen weefsels en spieren van het perineum betrokken.

Een derde- of vierdegraads ruptuur is ernstiger en vraagt om specifiekere medische begeleiding. Heb je een dergelijke ruptuur gehad? Volg dan altijd de persoonlijke adviezen van je behandelaar over wondzorg, belasting en oefeningen.

Wat kun je verwachten van hechtingen?

Een knip en veel rupturen worden na de bevalling gehecht met oplosbare hechtingen. Daardoor kan het gebied in de eerste periode beurs, gezwollen, trekkend of gevoelig zijn. 

Maar ook wanneer de buitenkant van de wond al beter lijkt, gaat het herstel van het onderliggende weefsel nog verder.

Hoe verzorg je je litteken na een knip of scheur?

De eerste weken houd je de wond schoon met alleen water. Houd de wond verder droog, door (kraam)verband zonder plastic te gebruiken en katoenen onderbroeken te dragen.

Dagelijks een half uur zonder onderbroek op bed liggen (luchten) kan de genezing bevorderen. Daarnaast mag je kort koelen bij zwelling of pijn.

Wanneer kun je het litteken aanraken of masseren?

Zodra de wond gesloten is en de pijn in rust afneemt (rond week 3–4) begin je met zachte aanraking rond het litteken om overgevoeligheid te verminderen.

Rond zes weken kun je het litteken masseren met perineumolie om een trekkend gevoel te beperken en de beweeglijkheid te herstellen.

Wanneer kun je beginnen met bekkenbodemoefeningen?

Er is niet één moment dat voor iedereen geldt.

Een oppervlakkige scheur, een knip of een diepere ruptuur kunnen een andere opbouw vragen. Daarom is het niet de bedoeling om direct zo hard mogelijk te gaan aanspannen.

In de eerste fase zijn voelen, ontspannen, rustig aanspannen en ademhalen minstens zo belangrijk.

Bekkenbodemherstel gaat bovendien niet alleen over kracht. Ook ademhaling, coördinatie en de samenwerking met je diepe buikspieren spelen een rol bij het opnieuw leren gebruiken van je core en bekkenbodem.

Zo bouw je in GYN rustig op

Heb je een knip, scheur of andere complicatie gehad tijdens je bevalling? Dan houdt GYN daar rekening mee bij het samenstellen van je persoonlijke postpartum programma.

In de eerste module van Postpartum Herstel+ begin je met de basis: ademhaling, ontspanning, het opnieuw voelen van je bekkenbodem en lichte core-activatie.

De eerste module bevat rustige trainingen van ongeveer 12 minuten, met uitleg, meditaties, opbouwende oefeningen en feedbackloops (zodat je de juiste uitleg en volgende oefeningen krijgt).

Waarom ademhaling eerst?

Na een bevalling heeft je lichaam tijd nodig om te herstellen. Daarom beginnen we niet meteen met intensieve oefeningen, maar met ademhaling, ontspanning en de samenwerking met je bekkenbodem.

Je middenrif en bekkenbodem bewegen tijdens je ademhaling samen. Bij iedere inademing daalt je middenrif en beweegt je bekkenbodem zacht mee naar beneden. Bij de uitademing beweegt het systeem weer terug.

In de eerste module oefen je om dit samenspel opnieuw bewust te voelen en te gebruiken.

Herstel is meer dan alleen oefenen

Postpartum herstel hoeft niet alleen te bestaan uit spieren sterker maken.

Daarom bevat GYN naast beweging ook ademhalingsoefeningen, ontspanning en meditaties. Zo is er binnen je programma aandacht voor zowel bewegen als herstelmomenten.

De meeste oefeningen in de eerste module doe je liggend of zittend, zodat je je kunt concentreren op kleine, gecontroleerde bewegingen en kunt leren voelen wat je bekkenbodem en core doen.

Wat als aanspannen moeilijk of onprettig voelt?

Het kan na een bevalling moeilijker zijn om goed te voelen wat je bekkenbodem doet.

Sommige vrouwen voelen weinig wanneer ze proberen aan te spannen. Bij anderen voelt het gebied juist strak, gevoelig of gespannen.

Daarom is alleen harder aanspannen niet altijd het uitgangspunt. Een goed functionerende bekkenbodem moet kunnen aanspannen én ontspannen. Met GYN leer je spanning stapsgewijs herkennen en ontspannen. 

Heb je blijvende pijn, lukt aanspannen of ontspannen nauwelijks of maak je je zorgen over je herstel? Bespreek dit dan met je verloskundig zorgverlener, huisarts of een geregistreerd bekkenfysiotherapeut.

Wat als je litteken blijft trekken of pijn doet?

Een litteken kan tijdens het herstel nog enige tijd gevoelig, strak of trekkend aanvoelen.

Heb je daarnaast pijn tijdens het vrijen of een gespannen gevoel in je bekkenbodem?

Lees dan: Pijn bij seks en een gespannen bekkenbodem.

Heb je vooral last van je bekken, stuit of lage rug?

Lees dan: Bekkenpijn en lage rugpijn.

Elk herstel verloopt anders

Twee vrouwen kunnen allebei zes weken postpartum zijn en toch een totaal andere opbouw nodig hebben.

Een knip, ruptuur, hechtingen, een kunstverlossing, klachten en het verloop van je bevalling maken verschil.

Daarom kijkt GYN niet alleen naar hoeveel weken geleden je bent bevallen. Je programma wordt samengesteld op basis van jouw bevalling, jouw klachten en jouw fase van herstel.

Lees ook meer over herstel na de bevalling met GYN.