-
BEKKENBODEM 101
Je bekkenbodem uitgelegd: waarom dit kleine spiergebied zo belangrijk is
Bekkenbodem 101: Een complete gids voor vrouwen
Veel vrouwen denken pas aan hun bekkenbodem wanneer klachten ontstaan, zoals urineverlies, een zwaar gevoel of pijn tijdens seks. Toch lopen klachten vaak al langer mee voordat iemand hulp zoekt.
Volgens patiëntenorganisatie Bekkenbodem4All duurt dit bij verzakkingsklachten ongeveer zeven jaar. Schaamte, onzekerheid en gebrek aan informatie spelen hierbij vaak een rol.
Daarom leggen we in dit artikel uit wat de bekkenbodem is, hoe hij werkt en wanneer hij om aandacht vraagt. Zodat we eerder complexe problemen kunnen voorkomen en juist preventief kunnen trainen.
Medisch beoordeeld door Merel Hoezen, Bekkenfysiotherapeut.
Laatst bijgewerkt: juni 2026
Belangrijkste punten
✓ De bekkenbodem ondersteunt je blaas, baarmoeder en darmen.
✓ Een gezonde bekkenbodem moet kunnen aanspannen én ontspannen.
✓ Klachten zoals urineverlies en drukgevoel komen veel voor, maar zijn niet iets waar je mee hoeft rond te blijven lopen.
✓ Bekkenbodemgezondheid gaat over meer dan alleen oefeningen.
In dit artikel
1. Wat is je bekkenbodem?
Je bekkenbodem is een groep spieren en bindweefsel onder in je bekken. Ze lopen van je schaambeen naar je stuitje en van de ene zitknobbel naar de andere. Samen vormen ze een soort hangmat die je blaas, baarmoeder en darmen ondersteunt. Deze spieren spelen een rol bij plassen, poepen, seks en stabiliteit van je romp.
Hoe kun je je bekkenbodem voelen?
Je kunt je bekkenbodem op verschillende manieren leren voelen.
- Een eerste manier is door de spieren zachtjes in te trekken, alsof je je plas en windjes even ophoudt; de subtiele spanning die je dan voelt, komt uit je bekkenbodem. Laat daarna weer los.
- Ga rechtop op een stoel zitten met beide voeten plat op de grond en wiebel rustig heen en weer over je zitknobbels (de botpunten onder je billen). Terwijl je dit doet, richt je je aandacht op de onderkant van je bekken en “scan” dit gebied met je aandacht om de spieren te herkennen.
- Je kunt het gevoel van je bekkenbodem ook verdiepen met je adem: leg je hand tegen je mond en blaas tegen je hand aan, waarbij je kunt voelen dat de bekkenbodem iets naar beneden beweegt. Zuig je daarna zachtjes aan je hand, dan voel je dat de bekkenbodem weer omhoog trekt.
Deze oefeningen zijn bedoeld om je bewust te worden van de beweging en sensatie van je bekkenbodemspieren en hebben niets te maken met het correct aanspannen op het ritme van je ademhaling.

2. Hoe werkt de bekkenbodemspier?
De bekkenbodem bestaat uit meerdere spierlagen die samenwerken. Een deel werkt automatisch, zonder dat je erover nadenkt. Bijvoorbeeld, denk eens aan aanspannen bij hoesten of niezen. Een ander deel kun je bewust aanspannen en ontspannen.
Bij vrouwen lopen er drie openingen door de bekkenbodem:
plasbuis
vagina
anus
Rond de plasbuis en anus zitten extra sluitspieren die helpen om urine en ontlasting binnen te houden. Zo kan een gezonde bekkenbodem:
Aanspannen om iets tegen te houden
Ontspannen om los te laten
Die balans is essentieel.
3. Wat zijn de belangrijkste functies van je bekkenbodem?
Een goed functionerende bekkenbodem heeft de volgende vijf functies:
Controle over urine en ontlasting
Voorkomt ongewenst urine- of ontlastingsverlies.Seksuele functie
Helpt bij pijnvrije seks en kan bijdragen aan een orgasme.Ondersteuning
Draagt blaas, baarmoeder en darmen. Bij te weinig steun kan een verzakking ontstaan.Stabiliteit
Werkt samen met buik- en rugspieren om je bekken en onderrug stabiel te houden.Circulatie
Ondersteunt de doorbloeding en afvoer van vocht in het bekkengebied.
Net als elke andere spiergroep moet de bekkenbodem krachtig maar vooral flexibel zijn.
Veroudering en de bekkenbodem
Naarmate je ouder wordt, verandert de samenstelling van je spieren en bindweefsel. Zo kunnen je spieren wat aan kracht en snelheid verliezen, en het herstel gaat vaak langzamer. Dat geldt ook voor de bekkenbodem.
Bij het ouder worden kun je het volgende merken:
Minder snelle reactie van de bekkenbodem bij hoesten of lachen
Iets minder kracht of uithoudingsvermogen
Meer gevoeligheid voor druk, bijvoorbeeld bij lang staan
Deze veranderingen horen bij het lichaam, maar klachten zoals urineverlies, pijn of een zwaar gevoel zijn niet “gewoon ouder worden”. Met de juiste aandacht voor kracht, ontspanning en coördinatie blijft de bekkenbodem ook op latere leeftijd goed functioneel.
4. Hoe merk je dat je bekkenbodem niet goed werkt?
Veel vrouwen lopen jarenlang rond met bekkenbodemklachten voordat ze hulp zoeken.
Zo duurt het volgens patiëntenorganisatie Bekkenbodem4All bij verzakkingsklachten gemiddeld ongeveer zeven jaar voordat vrouwen hulp zoeken. Dit komt door schaamte, onzekerheid en gebrek aan informatie.
Juist daarom is kennis over de bekkenbodem belangrijk: hoe eerder je signalen herkent, hoe gerichter je kunt oefenen.
Een bekkenbodem die niet goed functioneert, kan zich op verschillende manieren uiten. Toch kunnen klachten verschillen per vrouw, en kunnen te maken hebben met te weinig kracht, te veel spanning of een verstoorde samenwerking van de spieren.
Plassen
Je bekkenbodem sluit je plasbuis af en ontspant wanneer je plast.
Signalen dat dit niet goed verloopt zijn:
-
Ongewild urineverlies bij hoesten, lachen, springen of tillen
-
Een plotselinge, sterke aandrang om te plassen
-
Moeite om je plas op te houden
-
Niet goed kunnen starten met plassen
-
Het gevoel dat je blaas niet helemaal leeg raakt
-
Regelmatig moeten persen om te kunnen plassen
Poepen
Dezelfde spieren spelen een rol bij het ophouden en loslaten van ontlasting. Wanneer dit verstoord is, kun je deze signalen ervaren:
-
Moeite met ontlasting of hard moeten persen
-
Een opgejaagd gevoel op de wc
-
Het gevoel dat je niet volledig leeg bent
-
Regelmatig last van verstopping
-
Ongewild verlies van windjes of ontlasting
Pijn en spanning in het bekkengebied
Niet alle bekkenbodemklachten gaan over plassen of poepen. Ook pijn kan een belangrijk signaal zijn:
-
Pijn of een branderig gevoel in de onderbuik, het bekken of rond de vagina
-
Een constant gespannen of onrustig gevoel in de onderbuik
-
Pijn bij zitten of langdurig staan
-
Lage rugpijn of heupklachten zonder duidelijke oorzaak
Seks
Een niet-goed functionerende bekkenbodem kan invloed hebben op intimiteit:
-
Pijn bij penetratie of tijdens vrijen
-
Moeite met ontspannen van de vagina
-
Minder gevoel of moeite met klaarkomen
-
Spanning of angst rondom seks door eerdere pijnervaringen
Druk- of verzakkingsgevoel
Bij verminderde ondersteuning van de bekkenbodem kun je merken:
-
Een zwaar of drukkend gevoel in de vagina
-
Het gevoel dat er “iets naar beneden zakt”
-
Klachten die toenemen bij staan, lopen of aan het einde van de dag
Veel vrouwen denken dat deze klachten automatisch betekenen dat ze hun bekkenbodem moeten versterken met kegeloefeningen. Dat is niet altijd juist. Klachten kunnen ook ontstaan door overmatige spanning of een verstoorde coördinatie van de spieren. In
bekkenbodemklachten bij vrouwen: meer dan alleen kegels lees je waarom de juiste aanpak per vrouw verschilt.
Wat gebeurt er met je bekkenbodem tijdens zwangerschap en bevalling?
Tijdens de zwangerschap draagt je bekkenbodem steeds meer gewicht. Door hormonale veranderingen wordt het bindweefsel soepeler, zodat je lichaam zich kan aanpassen aan de groeiende baarmoeder en de bevalling.
Deze veranderingen betekenen voor je bekkenbodem:
-
Meer rek en belasting
-
Verandering in spanning en kracht
-
Soms moeite met druk opvangen, bijvoorbeeld bij hoesten of tillen
Tijdens de bevalling wordt de bekkenbodem maximaal opgerekt, wel tot 250%. Daarbij kunnen spieren, bindweefsel of zenuwen tijdelijk of blijvend veranderen. Dat kan zich uiten in:
-
Urine- of ontlastingsverlies
-
Een zwaar of trekkend gevoel
-
Verminderde controle of juist extra spanning
Herstel kost tijd en dat verschilt per vrouw en per bevalling. Klachten na de bevalling zijn veelvoorkomend, maar niet iets wat je moet negeren of “uitzitten”.
De bekkenbodem tijdens de menopauze
In de menopauze daalt het oestrogeenniveau. Dit hormoon speelt een rol bij de conditie van spieren, slijmvliezen en bindweefsel, ook in het bekkengebied.
Je kunt dit bijvoorbeeld merken aan de volgende signalen:
-
Minder veerkracht of kracht in de bekkenbodem
-
Sneller last van urineverlies
-
Een droger of gevoeliger vaginagebied
-
Meer spanning of juist minder controle
Juist in deze fase is het belangrijk om niet alleen te focussen op aanspannen. Veel vrouwen hebben baat bij een combinatie van ontspanning en ademhaling, functionele krachtoefeningen en ook oefeningen die passen bij hun dagelijkse belasting. Zoals tillen, lopen en bukken.
Meer hierover lees je op onze verdiepende pagina over:
https://gynhealth.nl/menopauze/kegel-oefeningen/
5. Wanneer ontstaan bekkenbodem klachten?
Bekkenbodemklachten kunnen op verschillende momenten in het leven ontstaan. Vooral tijdens de zwangerschap, na de bevalling en in de menopauze krijgt de bekkenbodem extra te verduren. Hieronder lees je per fase wat er gebeurt en welke klachten vaak voorkomen.
Bekkenbodem tijdens de zwangerschap
Tijdens de zwangerschap draagt de bekkenbodem steeds meer gewicht. Door hormonale veranderingen wordt het bindweefsel soepeler, zodat het lichaam zich kan aanpassen aan de groeiende baarmoeder en de naderende bevalling.
Wat dit betekent voor je bekkenbodem:
Meer rek en belasting van de bekkenbodemspieren
Verandering in spanning en kracht
Minder goed druk opvangen, bijvoorbeeld bij hoesten, lachen of tillen
Bekkenbodemklachten zoals urineverlies of een zwaar gevoel kunnen al tijdens de zwangerschap ontstaan en zijn een signaal dat extra ondersteuning of begeleiding zinvol is.
Bekkenbodem na bevalling
Tijdens een vaginale bevalling wordt de bekkenbodem maximaal opgerekt, tot wel 250%. Daarbij kunnen spieren, bindweefsel en zenuwen tijdelijk of blijvend veranderen. Ook na een keizersnede kan de bekkenbodem beïnvloed worden, bijvoorbeeld door littekenweefsel.
Veelvoorkomende bekkenbodemklachten na de bevalling zijn:
Urine- of ontlastingsverlies
Pijn of een zwaar, trekkend gevoel in het bekkengebied
Verminderde controle of juist overmatige spanning
Pijn tijdens het vrijen
De cijfers onderstrepen hoe vaak dit voorkomt:
Drie maanden na de bevalling heeft ongeveer 1 op de 3 vrouwen last van urine-incontinentie.
Zes maanden postpartum ervaart ongeveer 1 op de 3 vrouwen pijn bij het vrijen.
Een jaar na de bevalling heeft ongeveer 1 op de 3 vrouwen nog tekenen van diastase.
Na een keizersnede houdt ongeveer 1 op de 10 vrouwen langdurige littekenpijn.
Herstel van de bekkenbodem kost tijd en verschilt per vrouw en per bevalling. Klachten zijn veelvoorkomend, maar niet iets wat je hoeft te negeren. Opvallend is dat vrouwen met verzakkingsklachten gemiddeld 7 jaar wachten voordat zij hulp zoeken, terwijl vroegtijdige begeleiding veel kan betekenen.
Bekkenbodem tijdens de menopauze
In de menopauze daalt het oestrogeenniveau. Dit hormoon speelt een belangrijke rol bij de conditie van spieren, slijmvliezen en bindweefsel, ook in het bekkengebied.
Veelvoorkomende bekkenbodemklachten in de menopauze:
Minder kracht en veerkracht in de bekkenbodem
Toename van urineverlies
Een droger of gevoeliger vaginagebied
Meer spanning of juist minder controle
Juist in deze fase is het belangrijk om niet alleen te focussen op het aanspannen van de bekkenbodem. Veel vrouwen hebben baat bij een combinatie van:
Ontspanning en ademhaling
Functionele bekkenbodem- en krachtoefeningen
Oefeningen die aansluiten bij dagelijkse belasting en leefstijl
Meer hierover lees je op onze verdiepende pagina over https://gynhealth.nl/menopauze/kegel-oefeningen/
6. Welke bekkenbodemoefeningen passen bij jouw situatie?
Niet elke bekkenbodem heeft dezelfde aanpak nodig. Sommige vrouwen hebben vooral baat bij ontspanning, anderen juist bij kracht en stabiliteit. Vaak is het een combinatie van beide. Welke oefeningen passend zijn, hangt af van jouw klachten, spanning en dagelijkse belasting.
Ontspanningsoefeningen voor je bekkenbodem
Een gespannen bekkenbodem kan leiden tot pijn, moeite met plassen of ontlasting en een algemeen onrustig gevoel in de onderbuik. Met onderstaande methodes leer je de spieren en het omliggende weefsel juist los te laten en te ontspannen.
Ademhalingsoefeningen.
Je bekkenbodem is direct verbonden met je ademhaling. Bij de middenrif ademhalingsoefening adem je diep in, waardoor je buik omhoog komt en je bekkenbodem vanzelf een beetje naar beneden uitzet. Als je uitademt, komt die bekkenbodemspier weer terug in z’n normale positie. Probeer niet bewust je bekkenbodem aan te spannen of te forceren tijdens het ademen, maar laat ‘m gewoon mee-ademen. Dit vergt wat focus en oefening om goed te voelen.

Stretch oefeningen voor een soepele bekkenbodem
Een verkeerde houding kan onbewust spanning veroorzaken in je bekkenbodem. Daarom zijn stretchoefeningen voor de omliggende spieren van de bekkenbodem, zoals de heup stretch, een belangrijke manier om je bekkenbodem verder te ontspannen. Als je oefeningen doet waarbij je je heup draait, zoals de piriformis-stretch, help je je bekkenbodem soepeler te worden en makkelijker te bewegen.
Meditatie oefeningen
Wanneer je lastig kunt ontspannen, kun je meditatie- en spierontspanningstechnieken doen. Hierbij span je steeds een spiergroep zoals je schouders even bewust aan en laat je die daarna helemaal los, zodat je beter voelt hoe écht ontspannen is. Door deze oefening te herhalen met ook je bekkenbodem, gun je die een diepe reset en verminder je onnodige spanning.

Krachtoefeningen voor je bekkenbodem
Om je bekkenbodem sterker te maken, is het belangrijk om niet alleen naar de bekkenbodem zelf te kijken. Je bekkenbodem werkt namelijk samen met je buik, rug, ademhaling, billen en heupen. Daarom helpt een bredere aanpak vaak beter dan alleen losse aanspanoefeningen.
Core-oefeningen
De bekkenbodem is onderdeel van je core. In de fitnesswereld wordt core vaak gekoppeld aan planken of sit-ups, maar je core is meer dan alleen je buikspieren. Het gaat om het centrum van je lichaam: de spieren die samenwerken om druk, houding en stabiliteit te reguleren.
Je core bestaat onder andere uit het middenrif, de diepe buikspieren, de oppervlakkige buikspieren, de diepe rugspieren, de oppervlakkige rugspieren en de bekkenbodem.
Deze samenwerking noemen we ook wel de inner core. Als deze spieren niet goed samenwerken, bijvoorbeeld door een oppervlakkige ademhaling, uitgerekte buikspieren of een overactieve bekkenbodem, kan de druk in je buikholte minder goed verdeeld worden. Daardoor kunnen klachten ontstaan zoals een bolle buik, rugpijn, urineverlies of gespannen ademhaling.
Bilspier-oefeningen
Ook je billen spelen een rol bij bekkenbodemtraining. Je bilspieren, hamstrings en heupspieren helpen je bekken stabiel te houden wanneer je staat, loopt, tilt of sport. Daardoor ondersteunen ze indirect ook je bekkenbodem.
Door je bilspieren te trainen, werk je dus niet alleen aan kracht. Je helpt je lichaam ook om druk beter te verdelen tijdens dagelijkse bewegingen.
Heupspier-oefeningen
Daarnaast kunnen heupoefeningen belangrijk zijn. Je heupen liggen dicht bij je bekkenbodem en hebben invloed op je houding, spanning en bewegingsvrijheid. Als je heupen stijf of zwak zijn, kan je bekkenbodem soms extra spanning vasthouden of juist minder goed meewerken.
Daarom combineren goede bekkenbodemoefeningen vaak kracht, mobiliteit en coördinatie.
Kegel-oefeningen
Kegel-oefeningen zijn oefeningen waarbij je de bekkenbodem aanspant en weer loslaat. Toch zijn ze niet voor iedereen de eerste stap. Als je bekkenbodem al gespannen is, kan extra aanspannen klachten soms verergeren.
Begin daarom altijd met voelen en ontspannen. Daarna kun je oefenen met korte aanspanningen, langere aanspanningen en oefeningen waarbij je beweegt terwijl je aanspant.
In het GYN-programma leer je dit stap voor stap via video’s, instructies, animaties en zelfchecks. Zo train je niet alleen harder, maar vooral slimmer.